Odbiory i kontrole wykonywane w PSP

DZIAŁALNOŚĆ KONTROLNO - ROZPOZNAWCZA
PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ

Zadania i obowiązki Państwowej Straży Pożarnej (PSP) określa kilkanaście aktów prawnych. Nadrzędne znaczenie mają ustawy:

- o ochronie przeciwpożarowej z dnia 24 sierpnia 1991 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1229 z późniejszymi zmianami)

- o Państwowej Straży Pożarnej z dnia 24 sierpnia 1991 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68),

Powyższe ustawy definiują główne pojęcia dotyczące ochrony przeciwpożarowej i tworzą podstawy do działania Państwowej Straży Pożarnej. Akty te są podstawą działalności kontrolno-rozpoznawczej, stanowiącej istotną część ochrony przeciwpożarowej.

W ustawach, ze względu na ich ogólny charakter, zawarto tylko podstawowe zadania, uprawnienia i obowiązki w zakresie działalności kontrolno - rozpoznawczej. Szczegółowe regulacje dotyczące przeprowadzania czynności kontrolno-rozpoznawczych określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 października 2005r. w sprawie czynności kontrolno - rozpoznawczych przeprowadzanych przez Państwową Straż Pożarną (Dz. U. z 2005r. nr 225, poz. 1934).

W oparciu o powyższe regulacje prawne opisano poniżej działalność kontrolno - rozpoznawczą Państwowej Straży Pożarnej na szczeblu powiatu.

Ochrona przeciwpożarowa polega na realizacji przedsięwzięć, mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem poprzez m.in. zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia. Rozumie się przez to zapewnienie koniecznych warunków ochrony technicznej nieruchomościom i ruchomościom oraz tworzenie warunków organizacyjnych i formalnoprawnych zapewniających ochronę ludzi i mienia, a także przeciwdziałających powstawaniu lub minimalizujących skutki pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia.

Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej określa podstawowe zadania Państwowej Straży Pożarnej w zakresie zapobiegania powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia:

- rozpoznawanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń,

- nadzór nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych,

- prowadzenie prac naukowo-badawczych w zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony ludności.

Zadania związane z rozpoznawaniem zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń oraz nadzorem nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych realizowane są w pierwszym rzędzie przez komendy powiatowe (miejskie) PSP. Komendant Powiatowy (miejski) PSP jest organem właściwym w postępowaniu administracyjnym w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji PSP, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zadania Komendanta Powiatowego (miejskiego) w zakresie działalności kontrolno ? rozpoznawczej obejmują:

- rozpoznawanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń,

- nadzorowanie przestrzegania przepisów przeciwpożarowych,

- wstępne ustalanie przyczyn oraz okoliczności powstania i rozprzestrzeniania się pożaru.

Rozpoznawanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń, nadzorowanie przestrzegania przepisów przeciwpożarowych, a także wstępne ustalanie przyczyn oraz okoliczności powstania i rozprzestrzeniania się pożaru w budyniu, obiekcie budowlanym lub na terenie realizowane jest przez funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej w toku czynności kontrolno ? rozpoznawczych.

 Czynności kontrolno ? rozpoznawcze przeprowadzane są na podstawie:

- rocznego planu czynności kontrolno-rozpoznawczych;

- zgłoszenia zakładu o zwiększonym albo dużym ryzyku wystąpienia awarii przemysłowej;

- zlecenia starosty;

- polecenia sądu, prokuratora lub Najwyższej Izby Kontroli;

- zgłoszenia obiektu, dla którego przepisy prawa wymagają wydania przez organy Państwowej Straży Pożarnej opinii lub zajęcia przez nie stanowiska w zakresie ochrony przeciwpożarowej;

- zawiadomienia wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o stwierdzeniu zagrożenia życia lub zdrowia, niebezpieczeństwa powstania szkód majątkowych w znacznych rozmiarach lub naruszenia środowiska

- wystąpienia istotnych nowych okoliczności w zakresie stanu bezpieczeństwa na terenie działania komendy powiatowej (miejskiej) Państwowej Straży Pożarnej.

 Czynności kontrolno rozpoznawcze przeprowadzane są w zakresie:

- kontroli przestrzegania przepisów przeciwpożarowych;

- oceny zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej rozwiązań technicznych zastosowanych w obiekcie budowlanym;

- oceny zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym;

- ustalania spełnienia wymogów bezpieczeństwa w zakładzie stwarzającym zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej;

- rozpoznawania możliwości i warunków prowadzenia działań ratowniczych przez jednostki ochrony przeciwpożarowej;

- rozpoznawania innych miejscowych zagrożeń;

- wstępnego ustalania nieprawidłowości, które przyczyniły się do powstania pożaru oraz okoliczności jego rozprzestrzeniania się;

- zbierania informacji niezbędnych do wykonania analizy poważnej awarii przemysłowej i formułowania zaleceń dla prowadzącego zakład.

 Właściwy Komendant Państwowej Straży Pożarnej upoważnia funkcjonariusza do przeprowadzenia czynności kontrolno ? rozpoznawczych. Przed przeprowadzeniem czynności kontrolno ? rozpoznawczych kontrolujący ma obowiązek dostarczenia upoważnienia kontrolowanemu. W chwili przystąpienia do czynności kontrolno ? rozpoznawczych kontrolujący okazuje kontrolowanemu legitymację służbową. Kontrolujący ma prawo wstępu do wszystkich obiektów i pomieszczeń, chyba że stanowią one część mieszkalną lub ich właścicielami albo zarządzającymi są:

- komórki lub jednostki organizacyjne podległe Ministrowi Obrony Narodowej albo przez niego nadzorowane, Policja, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencja Wywiadu lub Straż Graniczna

obce misje dyplomatyczne, urzędy konsularne albo inne instytucje międzynarodowe korzystające z immunitetów dyplomatycznych lub konsularnych.

 Kontrolowany jest obowiązany umożliwić kontrolującemu przeprowadzenie czynności kontrolno-rozpoznawczych, a w tym:

- udzielić niezbędnych informacji i wyjaśnień w sprawach objętych zakresem tych czynności oraz wyrazić zgodę na sporządzenie dokumentacji fotograficznej;

- umożliwić dostęp do obiektów, urządzeń i innych składników majątkowych, w stosunku do których mają być przeprowadzone czynności;

- zapewnić wgląd w dokumentację i prowadzone ewidencje objęte zakresem czynności;

- umożliwić sporządzenie kopii niezbędnych dokumentów;

- zapewnić warunki do pracy, w tym, w miarę możliwości, samodzielne pomieszczenie i miejsce do przechowywania dokumentów;

- udostępnić środki łączności i inne konieczne środki techniczne, jakimi dysponuje, w zakresie niezbędnym do przeprowadzania czynności.

 Kontrolowany wykonuje wyżej opisane obowiązki natychmiast po zażądaniu ich wykonania przez kontrolującego, chyba że nie jest to możliwe ze względu na okoliczności przeprowadzania czynności; w takim przypadku obowiązki te kontrolowany wykonuje w terminie wyznaczonym przez kontrolującego. Kontrolowany może złożyć kontrolującemu ustne lub pisemne oświadczenie dotyczące spraw objętych zakresem przeprowadzanych czynności. Kontrolujący nie może odmówić przyjęcia i udokumentowania oświadczenia, jeżeli ma ono związek z zakresem prowadzonych czynności.

 Kontrolujący podlega obowiązującym w obiektach i pomieszczeniach kontrolowanego przepisom o bezpieczeństwie i higienie pracy, o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie przeciwpożarowej. Kontrolujący nie podlega przeszukaniu przewidzianemu w regulaminie ochrony obiektów i pomieszczeń kontrolowanego. Kontrolujący może zażądać od kontrolowanego udzielenia mu ustnych lub pisemnych informacji lub wyjaśnień w sprawach objętych zakresem przeprowadzanych czynności.

 Przy czynnościach może być obecny, za zgodą kontrolującego, kontrolowany lub osoba przez niego upoważniona na piśmie, a także inne osoby przybrane w charakterze świadków. Kontrolujący może odmówić zgody jeżeli jej udzielenie mogłoby spowodować opóźnienie lub znaczne utrudnienie przeprowadzenia czynności. Kontrolujący odmawia zgody jeżeli jej udzielnie naruszałoby przepisy o ochronie informacji niejawnych.

 Warunkiem właściwego przeprowadzenia czynności jest:

- zapoznanie się z dokumentacją dotyczącą zakresu czynności i prowadzonymi przez kontrolowanego ewidencjami;

zapoznanie się ze stanem obiektów, urządzeń i innych składników majątkowych, będących przedmiotem czynności.

Szczególnym warunkiem właściwego przeprowadzenia czynności jest wykonanie prób potwierdzających prawidłowość działania urządzeń przeciwpożarowych, jeżeli jest to niezbędne do oceny stanu ochrony przeciwpożarowej obiektu;

Czynności prowadzone są w siedzibie kontrolowanego oraz w miejscach i czasie wykonywania jego zadań, a jeżeli powzięto informację o możliwości wystąpienia zagrożenia życia ludzi lub bezpośredniego niebezpieczeństwa powstania pożaru ? również w dniach wolnych od pracy i poza godzinami pracy.

 Kontrolujący ustala stan faktyczny na podstawie zebranych w toku czynności materiałów dowodowych, do których zalicza się w szczególności:

- dokumenty,

- informacje i wyjaśnienia kontrolowanego lub jego pracowników,

- wyniki prób potwierdzających prawidłowość działania urządzeń przeciwpożarowych.

 W razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, kontrolujący funkcjonariusz PSP ma prawo nakładania grzywny w drodze mandatu karnego.

 Z ustaleń dokonanych w toku czynności kontrolno-rozpoznawczych kontrolujący sporządza niezwłocznie, w sposób uporządkowany, zwięzły i przejrzysty, protokół, który powinien zawierać:

- oznaczenie podstawy prawnej przeprowadzanych czynności;

- stopień, imię i nazwisko oraz stanowisko kontrolującego;

- miejsce i termin przeprowadzenia czynności;

- nazwę (nazwisko) oraz adres lub siedzibę kontrolowanego, a także imię i nazwisko osoby upoważnionej do reprezentowania lub prowadzenia spraw kontrolowanego;

- informacje, kto i w jakim charakterze był obecny przy czynnościach;

- wykaz kontrolowanych obiektów, terenów i urządzeń;

- określenia zakresu czynności oraz opis stanu faktycznego, będącego przedmiotem czynności, sporządzony tak, aby uwzględniał odpowiednio:

- niezgodności z przepisami przeciwpożarowymi,

- niezgodności, rozwiązań technicznych zastosowanych w obiekcie budowlanym z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej,

- niezgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym ? pod względem ochrony przeciwpożarowej,

- warunki wpływające na spełnienie wymogów bezpieczeństwa w zakładzie stwarzającym zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej,

- wyniki rozpoznawania innych miejscowych zagrożeń,

- przyczyny powstania i okoliczności rozprzestrzeniania się pożaru,

- przyczyny powstania, okoliczności rozprzestrzeniania się oraz skutki poważnej awarii przemysłowej z uwzględnieniem rodzaju i ilości substancji niebezpiecznych, które przedostały się do środowiska

- opis uchybień mogących powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru,

- opis nieprawidłowości usuniętych w toku czynności wraz ze wskazaniem skuteczności ich usunięcia.

 Protokół podpisują kontrolujący i kontrolowany lub osoba przez niego upoważniona. Kontrolowany lub osoba przez niego upoważniona mają prawo wniesienia zastrzeżeń do protokołu przed jego podpisaniem. Kontrolujący doręcza oryginał protokołu bez zbędnej zwłoki właściwemu miejscowo Komendantowi Powiatowemu (miejskiemu) PSP. Kopię protokołu kontrolujący doręcza kontrolowanemu lub osobie przez niego upoważnionej.

W razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych Komendant Powiatowy (miejski) PSP, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do:

- nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie,

- wstrzymania robót (prac), zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru ? decyzje te podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

Organem odwoławczym od ww. decyzji jest Komendant Wojewódzki PSP.